Sözlük
SEO’dan GEO’ya, reklam ölçümünden e-posta altyapısına, entegrasyondan KVKK’ya kadar 89 terimin kısa ve anlaşılır Türkçe tanımı.
Web ve e-ticaret 11Hukuk ve uyum 11Reklam ve ölçüm 22SEO ve GEO 20Yazılım ve entegrasyon 8E-posta ve iletişim 9Sosyal medya 8
A/B testi, bir sayfanın ya da öğenin iki sürümünü ziyaretçilere rastgele gösterip hangisinin hedefe daha iyi ulaştığını ölçme yöntemidir.
Başlık, buton metni, form uzunluğu veya görsel gibi tek bir değişkeni test etmek, sonucun neye bağlı olduğunu anlamayı kolaylaştırır. Karar vermeden önce yeterli trafik ve süre beklenmeli, sonuç istatistiksel olarak anlamlı olmalıdır. Düşük trafikli sitelerde küçük farkları güvenilir biçimde ölçmek zordur.
Açık rıza, KVKK’da belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmaya dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır.
Açık rıza, kişisel verilerin işlenme şartlarından yalnızca biridir; sözleşmenin ifası veya hukuki yükümlülük gibi başka bir işleme şartı varsa ayrıca rıza istemek gerekmeyebilir. Rıza, hizmet şartına bağlanmamalı ve genel, belirsiz ifadelerle alınmamalıdır. Kişi rızasını her zaman geri alabilir; bu nedenle verilen ve geri alınan rızaların kaydı tutulmalıdır.
Advantage+, Meta reklamlarında hedefleme, yerleşim, bütçe ve kreatif kararlarının bir kısmını makine öğrenimine bırakan otomasyon özellikleri ailesidir.
Advantage+ kampanyaları ve tekil Advantage+ seçenekleri, sistemin daha geniş kitle ve yerleşimlerde en uygun sonucu aramasına izin verir. Otomasyonun iyi çalışması büyük ölçüde doğru dönüşüm sinyaline bağlıdır; bu yüzden Pixel ve Dönüşümler API’si kurulumu önce sağlam olmalıdır. Kontrolün azaldığı alanlarda kreatif çeşitliliği ve hariç tutma ayarları daha önemli hâle gelir.
AI Overviews, Google aramasında bazı sorgular için yapay zekâyla oluşturulan özet yanıtın, kaynak bağlantılarıyla birlikte sonuçların üstünde gösterildiği özelliktir.
Google Search Central’a göre AI Overviews’da yer almak için ayrı bir işaretleme ya da özel bir optimizasyon gerekmez; sayfanın dizine eklenmiş ve snippet gösterilmeye uygun olması yeterlidir. Bu nedenle temel SEO kuralları, net ve doğrulanabilir içerik ve iyi teknik altyapı burada da belirleyicidir. Özet yanıtlar tıklama davranışını değiştirebileceği için görünürlük, yalnızca organik tıklamayla değil alıntılanma ile de izlenmelidir.
Anahtar kelime, kullanıcıların arama motoruna yazdığı ve bir sayfanın ya da reklamın görünmesini hedeflediği kelime veya kelime grubudur.
Doğru anahtar kelime seçimi arama hacminin yanında arama niyetine, rekabete ve işletmenin sunduğu çözümle uyuma bakar. Bilgi arayan, karşılaştıran ve satın almaya hazır kullanıcıların sorguları farklıdır ve farklı sayfa türleri gerektirir. Aynı niyete yönelik birden çok sayfa üretmek, sayfaların birbiriyle yarışmasına yol açabilir.
API, iki yazılımın tanımlı kurallar üzerinden birbirinden veri istemesini ve işlem yaptırmasını sağlayan programlama arayüzüdür.
Örneğin bir e-ticaret sitesi, kargo firmasının API’si üzerinden gönderi oluşturabilir veya muhasebe yazılımına fatura aktarabilir. Entegrasyonda kimlik doğrulama, istek limitleri, hata yönetimi ve sürüm değişiklikleri baştan planlanmalıdır. İyi dokümante edilmiş bir API, bakım maliyetini ve entegrasyon süresini belirgin biçimde azaltır.
Atıf modeli, bir dönüşümün değerini kullanıcının o dönüşümden önce etkileşime girdiği kanal ve reklamlar arasında paylaştırma kuralıdır.
GA4 ve Google Ads’de güncel seçenekler veriye dayalı atıf ile son tıklama modelidir; ilk tıklama ve doğrusal gibi kural tabanlı modeller kaldırılmıştır. Farklı platformlar farklı modeller ve atıf pencereleri kullandığı için aynı dönüşüm birden fazla platformda raporlanabilir. Bütçe kararlarında tek bir referans kaynak seçmek ve karşılaştırmaları aynı model üzerinden yapmak önemlidir.
Aydınlatma metni, veri sorumlusunun kişisel verileri hangi amaçla, hangi hukuki sebeple ve kimlere aktararak işlediğini ilgili kişiye bildirdiği metindir.
KVKK’daki aydınlatma yükümlülüğü, rıza alınıp alınmamasından bağımsız olarak veri toplanırken yerine getirilmelidir. Metin; veri sorumlusunun kimliğini, işleme amaçlarını, aktarım alıcılarını, toplama yöntemini ve ilgili kişinin haklarını içermelidir. Aydınlatma ile açık rıza aynı metinde birleştirilmemeli, ayrı ayrı sunulmalıdır.
B2B portal, bayilerin ve kurumsal müşterilerin kendilerine özel fiyatlarla sipariş verdiği, cari ve stok bilgisini gördüğü çevrim içi sistemdir.
Telefonla, e-postayla veya Excel’le alınan siparişleri tek bir panele taşır ve sipariş hatalarını azaltır. Verimli çalışması için genellikle ERP veya muhasebe yazılımıyla stok, fiyat listesi ve cari bakiye entegrasyonu gerekir. Bayi bazlı iskonto, ödeme koşulu ve yetki kuralları baştan doğru modellenmelidir.
Backlink, başka bir web sitesinden sizin sitenizdeki bir sayfaya verilen bağlantıdır.
Arama motorları bağlantıları sayfaları keşfetmek ve önemlerini anlamak için kullanır; konuyla ilgili, güvenilir sitelerden gelen doğal bağlantılar değerlidir. Sıralamayı manipüle etmek amacıyla bağlantı satın almak veya takas etmek Google’ın spam politikalarına aykırıdır. Ücretli ya da sponsorlu bağlantılar rel="sponsored" veya rel="nofollow" ile işaretlenmelidir.
BIMI, doğrulanmış alan adlarından gelen e-postalarda marka logosunun destekleyen posta kutularında gösterilmesini sağlayan DNS tabanlı standarttır.
BIMI için alan adında DMARC politikasının en az quarantine (karantina) ya da reject (reddet) düzeyinde uygulanıyor olması gerekir. Gmail gibi bazı sağlayıcılar logoyu göstermek için ayrıca VMC veya CMC adlı bir marka sertifikası ister. Logo SVG Tiny PS biçiminde hazırlanmalı ve DNS’e BIMI kaydı eklenmelidir.
Bounce, gönderilen bir e-postanın alıcı sunucu tarafından teslim edilemeyip gönderene hata mesajıyla geri dönmesidir.
Var olmayan adres gibi kalıcı hatalar hard bounce, dolu posta kutusu gibi geçici hatalar soft bounce olarak adlandırılır. Hard bounce veren adresler listeden çıkarılmalıdır; bu adreslere göndermeye devam etmek gönderici itibarını zedeler. Web analitiğindeki “hemen çıkma” da İngilizcede bounce olarak geçer, ancak ayrı bir kavramdır.
Brand guideline, logonun, renklerin, yazı tiplerinin, görsel dilin ve marka sesinin nasıl kullanılacağını tanımlayan kurallar belgesidir.
Ajans, ekip içi tasarımcı ve tedarikçiler aynı kılavuzu kullandığında sosyal medya, web sitesi ve basılı işler tutarlı görünür. İyi bir kılavuz doğru ve yanlış kullanım örnekleri, minimum boyut ve boşluk kuralları ile ton ve üslup örnekleri içerir. Marka büyüdükçe kılavuz da yeni kanallar ve formatlar için güncellenmelidir.
Canonical etiketi, benzer veya aynı içeriğe sahip birden çok URL arasından arama motorlarının esas kabul etmesi istenen sürümü belirten işarettir.
Filtre parametreleri, sıralama seçenekleri veya takip kodları aynı içeriğin farklı URL’lerde görünmesine yol açabilir. Google canonical etiketini güçlü bir sinyal olarak değerlendirir, ancak kesin bir komut olarak uygulamaz; iç bağlantılar, site haritası ve yönlendirmeler de aynı sürümü işaret etmelidir. Her sayfanın canonical’ını ana sayfaya yönlendirmek gibi hatalar sayfaların dizinden düşmesine neden olabilir.
CLS, sayfa yüklenirken ve kullanılırken içeriğin beklenmedik biçimde kaymasını ölçen, görsel kararlılığı gösteren Core Web Vitals metriğidir.
Google’ın eşiklerine göre 0,1 ve altı iyi, 0,1 ile 0,25 arası iyileştirilmeli, 0,25 üzeri zayıf kabul edilir. Boyutu belirtilmemiş görseller, sonradan yüklenen reklam alanları ve web fontları en sık nedenlerdir. Görsellere width ve height vermek, dinamik içerik için alan ayırmak CLS’yi belirgin biçimde düşürür.
CMS, kod bilgisi gerektirmeden web sitesindeki sayfaları, blog yazılarını ve görselleri ekleyip düzenlemeyi sağlayan içerik yönetim sistemidir.
WordPress gibi hazır sistemler hızlı kurulum sunar; özel geliştirilmiş veya headless CMS’ler ise daha esnek yapı ve performans imkânı verir. Seçimde içerik ekibinin kullanım kolaylığı, güvenlik güncellemeleri, çok dillilik ve entegrasyon ihtiyaçları değerlendirilmelidir. Çok sayıda eklentiye bağımlı bir yapı, zamanla bakım ve güvenlik yükü oluşturabilir.
Consent Mode, kullanıcının çerez onayı tercihlerini Google etiketlerine ileterek Analytics ve Ads etiketlerinin davranışını bu tercihe göre ayarlayan Google mekanizmasıdır.
Consent Mode v2, analytics_storage ve ad_storage parametrelerine ek olarak ad_user_data ve ad_personalization parametrelerini getirmiştir. Temel modda onay verilmeden etiketler yüklenmez; gelişmiş modda onay olmadığında çerezsiz sinyaller gönderilir ve Google eksik veriyi modellemeye çalışır. Consent Mode bir onay yönetim aracının yerini tutmaz; onay ekranı ve KVKK’ya uygun kurgu ayrıca kurulmalıdır.
Conversions API, web sitesi veya CRM’deki dönüşüm olaylarını sunucudan doğrudan Meta’ya gönderen sunucu tarafı ölçüm bağlantısıdır.
Tarayıcı kısıtlamaları ve reklam engelleyiciler nedeniyle Pixel’in kaçırabileceği olayları sunucu üzerinden iletir. Pixel ile birlikte kullanıldığında aynı olayın iki kez sayılmaması için event_id ile tekilleştirme yapılmalıdır. Gönderilen müşteri bilgileri Meta’nın gereksinimlerine uygun biçimde karma (hash) işleminden geçirilmeli ve KVKK kapsamında değerlendirilmelidir.
Core Web Vitals, Google’ın gerçek kullanıcı deneyimini yükleme hızı (LCP), etkileşim yanıt süresi (INP) ve görsel kararlılık (CLS) üzerinden ölçen metrik setidir.
İyi eşikler LCP için 2,5 saniye, INP için 200 milisaniye, CLS için 0,1’dir ve sayfa yüklemelerinin 75. yüzdelik dilimine, mobil ve masaüstü ayrı ayrı bakılarak değerlendirilir. INP, Mart 2024’te FID’in yerini almıştır. Bu metrikler Google’ın sayfa deneyimi sinyallerindendir, ancak içerik alaka düzeyinin önüne geçmez.
CPA, bir dönüşüm elde etmek için harcanan ortalama reklam maliyetidir ve toplam harcamanın dönüşüm sayısına bölünmesiyle hesaplanır.
Örneğin 10.000 TL harcamayla 50 form doldurulduysa CPA 200 TL’dir. Hedef CPA, müşteri başına kârlılık ve satışa dönüşme oranı dikkate alınarak belirlenmelidir. Farklı değerdeki dönüşümleri tek CPA altında toplamak yanıltıcı olabilir; bu durumda ROAS veya değer bazlı ölçüm daha uygundur.
CPC, bir reklam tıklaması için ödenen ortalama maliyettir ve toplam harcamanın tıklama sayısına bölünmesiyle hesaplanır.
Arama reklamlarında CPC; rekabet, teklif stratejisi ve reklam kalitesi gibi etkenlere göre değişir. Düşük CPC tek başına başarı göstergesi değildir; tıklamaların dönüşüme ne kadar katkı sağladığı daha önemlidir. Maksimum CPC, bir tıklama için ödemeye razı olunan üst sınırı ifade eder.
CPM, bir reklamın bin kez gösterilmesi için ödenen ortalama maliyettir.
Bilinirlik odaklı ve sosyal medya kampanyalarında maliyetleri karşılaştırmak için sık kullanılır. Hedef kitlenin darlığı, sezon ve rekabet CPM’i yükseltebilir. Düşük CPM ucuz erişim anlamına gelir ama doğru kişilere ulaşıldığını garanti etmez.
Crawl budget, Google’ın bir sitede taramak istediği ve tarayabileceği URL kümesidir; tarama kapasitesi sınırı ve tarama talebiyle belirlenir.
Google’a göre bu konu çoğunlukla bir milyondan fazla benzersiz sayfası olan veya on binlerce sayfası günlük değişen büyük siteler için önemlidir. Sonsuz filtre kombinasyonları, yinelenen URL’ler ve yavaş sunucu yanıtları taramayı boşa harcatır. Küçük ve orta ölçekli sitelerde genellikle dizine eklenmemenin asıl nedeni tarama bütçesi değildir.
CRM, potansiyel ve mevcut müşterilerle ilgili kişi, görüşme, teklif ve satış süreçlerini tek yerde yöneten müşteri ilişkileri yönetimi yazılımıdır.
Form, telefon, WhatsApp ve e-postadan gelen talepleri kaybetmeden satış hunisinde izlemeyi sağlar. Hazır CRM’ler hızlı başlangıç sunar; özel geliştirilen CRM’ler ise şirkete özgü süreçlere ve entegrasyonlara daha iyi uyum sağlayabilir. Başarı, yazılımdan çok ekibin veriyi düzenli ve tutarlı girmesine bağlıdır.
CRO, mevcut ziyaretçilerin daha büyük bir kısmının hedeflenen eylemi gerçekleştirmesi için siteyi veriye dayalı olarak iyileştirme sürecidir.
Analitik veriler, ısı haritaları, kullanıcı kayıtları ve kullanıcı görüşmeleri sorunlu adımları bulmaya yardımcı olur. Bulgulardan hipotezler üretilir ve mümkün olduğunda A/B testiyle doğrulanır. Trafiği artırmadan gelir artışı sağlayabildiği için reklam bütçesinin verimini de doğrudan etkiler.
CTA, kullanıcıyı teklif almak, satın almak veya kaydolmak gibi belirli bir eyleme yönlendiren buton, bağlantı ya da ifadedir.
“Gönder” gibi genel ifadeler yerine kullanıcının ne elde edeceğini anlatan net metinler genellikle daha anlaşılırdır. Bir sayfada birbiriyle yarışan çok sayıda farklı CTA, kararsızlık yaratabilir. CTA’nın görünürlüğü, konumu ve mobilde kolay dokunulabilir olması da önemlidir.
CTR, bir reklamın ya da arama sonucunun tıklanma sayısının gösterim sayısına bölünmesiyle bulunan tıklama oranıdır.
Örneğin 1.000 gösterimde 30 tıklama alan bir reklamın CTR’si yüzde 3’tür. Organik aramada başlık ve meta açıklama, reklamlarda ise metin ve görsel CTR’yi etkiler. Yüksek CTR, dönüşüm getirmiyorsa yanlış beklenti yaratan bir mesaja işaret edebilir.
Çerez onayı, web sitesinin zorunlu olmayan çerezleri kullanmadan önce ziyaretçiden aldığı izin ve bu izni yöneten arayüzdür.
KVKK Kurumu’nun çerez rehberine göre sitenin çalışması için zorunlu olanlar dışındaki analitik ve pazarlama çerezleri için genellikle açık rıza aranır. Kabul ve reddet seçeneklerinin eşit kolaylıkta sunulması, önceden işaretli kutular kullanılmaması ve tercihin sonradan değiştirilebilmesi önerilir. Bu açıklama genel bilgilendirme amaçlıdır; özel durumlar için hukuk danışmanlığı alınmalıdır.
DKIM, gönderilen e-postalara kriptografik imza ekleyerek iletinin ilgili alan adı tarafından gönderildiğini ve yolda değiştirilmediğini doğrulayan yöntemdir.
Gönderen sunucu iletiyi özel anahtarla imzalar; alıcı sunucu imzayı DNS’te yayımlanan açık anahtarla doğrular. Standart RFC 6376’da tanımlanmıştır. E-posta gönderen her servis (ör. bülten aracı, CRM) için ayrı DKIM kaydı yapılandırılması gerekebilir.
DMARC, SPF ve DKIM sonuçlarını görünen gönderen alan adıyla eşleştirip doğrulanamayan e-postalara ne yapılacağını alan adı sahibinin belirlediği DNS politikasıdır.
Politika none (yalnızca izle), quarantine (karantina) veya reject (reddet) olabilir; rua etiketiyle toplu raporlar alınır. Önerilen yol, önce none ile raporları inceleyip tüm meşru gönderim kaynaklarını düzeltmek, ardından politikayı kademeli olarak sıkılaştırmaktır. Gmail ve Yahoo, toplu gönderici kurallarında DMARC kaydını zorunlu tutar.
DNS, alan adlarını sunucuların IP adreslerine ve e-posta gibi hizmetlerin adreslerine eşleyen internetin adlandırma sistemidir.
A, CNAME, MX ve TXT gibi kayıtlar; web sitesinin, e-postanın ve doğrulama ayarlarının nereye yönleneceğini belirler. Hatalı bir DNS değişikliği siteyi veya e-postayı kesintiye uğratabileceği için değişikliklerden önce mevcut kayıtlar yedeklenmelidir. Kayıtların yayılması TTL değerine bağlı olarak zaman alabilir.
Double opt-in, e-posta listesine kaydolan kişinin, gönderilen doğrulama bağlantısına tıklayarak aboneliğini ikinci kez onayladığı kayıt yöntemidir.
Yanlış yazılmış veya başkasına ait adreslerin listeye girmesini önler ve liste kalitesini artırır. Onayın ne zaman ve hangi kanaldan alındığının kaydını tutmayı da kolaylaştırır. Türkiye’de ticari ileti onaylarının ayrıca İYS’ye kaydedilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Dönüşüm, bir ziyaretçinin satın alma, form doldurma veya arama yapma gibi işletme için değerli kabul edilen bir eylemi tamamlamasıdır.
Hangi eylemin dönüşüm sayılacağı iş hedefine göre baştan tanımlanmalıdır. Reklam platformlarının teklif algoritmaları bu sinyallere göre öğrendiği için yanlış veya çift sayılan dönüşümler optimizasyonu bozar. Satış ve potansiyel müşteri gibi farklı değerdeki dönüşümler ayrı izlenmelidir.
Dönüşüm hunisi, kullanıcıların farkındalıktan satın almaya kadar geçtiği adımları ve her adımda kaybedilen oranı gösteren modeldir.
Örneğin reklam gösterimi, site ziyareti, form doldurma, teklif ve satış birer huni adımı olabilir. Adımlar arası geçiş oranlarını izlemek, iyileştirme çabasının nereye yoğunlaşması gerektiğini gösterir. Reklam ve CRM verisinin birleştirilmesi, huninin satış tarafını da görünür kılar.
Dönüşüm oranı, dönüşüm sayısının ilgili ziyaret, oturum veya tıklama sayısına bölünmesiyle bulunan yüzdedir.
Paydanın ne olduğu (tıklama, oturum, kullanıcı) platformdan platforma değiştiği için karşılaştırmalarda aynı tanım kullanılmalıdır. Sektör, ürün fiyatı ve trafik kaynağı oranı büyük ölçüde etkiler. Oranı artırmaya yönelik çalışmalar CRO kapsamında yürütülür.
e-Arşiv Fatura, genellikle e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara düzenlenen, elektronik ortamda oluşturulup saklanan faturadır.
Gelir İdaresi Başkanlığı düzenlemelerine göre e-Arşiv Fatura alıcıya e-posta ile ya da kâğıt çıktı olarak iletilebilir ve raporlaması GİB’e yapılır. E-ticaret sitelerinde siparişten sonra faturanın otomatik oluşturulması için özel entegratör veya muhasebe yazılımıyla entegrasyon kullanılır. Geçiş zorunlulukları ve sınırlar mevzuatla değişebildiği için güncel GİB duyuruları takip edilmelidir.
E-E-A-T, Google’ın arama kalitesi değerlendirici yönergelerinde içeriğin deneyim, uzmanlık, otorite ve güvenilirliğini değerlendirmek için kullanılan çerçevedir.
Bu dört unsurdan güvenilirlik en önemlisi olarak tanımlanır. E-E-A-T doğrudan ölçülen tek bir sıralama faktörü değildir; değerlendiricilerin geri bildirimleri Google’ın sistemlerinin iyi çalışıp çalışmadığını anlamasına yardımcı olur. Yazar bilgisi, birinci elden deneyim, kaynak gösterme ve şeffaf iletişim bilgileri bu sinyalleri destekler.
e-Fatura, e-Fatura sistemine kayıtlı mükellefler arasında Gelir İdaresi Başkanlığı altyapısı üzerinden elektronik olarak düzenlenen ve iletilen faturadır.
Kâğıt faturayla aynı hukuki niteliğe sahiptir ve alıcının da sisteme kayıtlı olması gerekir; kayıtlı olmayan alıcılara e-Arşiv Fatura düzenlenir. Gönderim GİB portalı, özel entegratör veya doğrudan entegrasyon yöntemleriyle yapılabilir. Hangi mükelleflerin geçmek zorunda olduğu mevzuatla belirlenir ve zaman içinde değişebilir.
Erişim, bir içeriği ya da reklamı belirli bir dönemde en az bir kez gören tekil kişi veya hesap sayısıdır.
Gösterimden farklı olarak aynı kişinin birden çok görüntülemesini tek sayar. Erişim ile gösterim arasındaki oran ortalama sıklığı verir. Platformlar erişimi kendi yöntemleriyle tahmin ettiği için farklı platformların erişim rakamları doğrudan toplanmamalıdır.
ERP, stok, satın alma, üretim, muhasebe ve insan kaynakları gibi iş süreçlerini tek veri tabanında yöneten kurumsal kaynak planlama yazılımıdır.
E-ticaret sitesi, B2B portal veya pazaryerleri ERP’ye entegre edildiğinde stok ve sipariş bilgisi elle aktarım olmadan güncellenir. Entegrasyonda hangi sistemin hangi veri için esas kaynak olduğu açıkça belirlenmelidir. ERP projeleri genellikle yazılım kadar süreç tasarımı ve kullanıcı eğitimi gerektirir.
Eşleme türleri, Google Ads’de bir anahtar kelimenin hangi arama sorgularında reklamı tetikleyebileceğini belirleyen geniş, sıralı ve tam eşleme seçenekleridir.
Geniş eşleme en fazla sorguya ulaşır; sıralı eşleme anahtar kelimenin anlamını içeren sorgularda, tam eşleme ise aynı anlam ve niyetteki sorgularda gösterim sağlar. Tüm eşleme türleri yazım hataları, çoğul biçimler ve yakın varyasyonlarla da eşleşebilir. Arama terimleri raporunu düzenli incelemek ve negatif anahtar kelime eklemek bütçe israfını azaltır.
Etkileşim oranı, bir içeriğe gelen beğeni, yorum, paylaşım ve kaydetme gibi etkileşimlerin erişim, gösterim ya da takipçi sayısına oranıdır.
Paydanın ne seçildiği sonucu önemli ölçüde değiştirdiği için raporlarda formül açıkça belirtilmelidir. Kaydetme ve paylaşım gibi etkileşimler, beğeniye göre genellikle daha güçlü ilgi göstergesi kabul edilir. Etkileşim tek başına iş sonucu değildir; site trafiği ve talep gibi metriklerle birlikte değerlendirilmelidir.
GA4, web sitesi ve uygulama verilerini olay (event) tabanlı bir modelle toplayan Google Analytics sürümüdür.
Sayfa görüntüleme dahil her etkileşim bir olay olarak kaydedilir ve parametrelerle zenginleştirilir. İş için önemli olaylar önemli etkinlik (key event) olarak işaretlenir ve Google Ads’e aktarılabilir. Doğru raporlama için veri saklama süresi, dahili trafik filtresi, çerez onayı ve UTM disiplini baştan ayarlanmalıdır.
GEO, bir markanın ve içeriklerinin ChatGPT, Gemini, Perplexity ve AI Overviews gibi üretken yapay zekâ yanıtlarında doğru biçimde anılması ve kaynak gösterilmesi için yapılan optimizasyondur.
Sağlam teknik SEO, net ve alıntılanabilir içerik, yapılandırılmış veri ve marka hakkında tutarlı dış kaynaklar GEO’nun temelini oluşturur. Yapay zekâ yanıtları kişiye ve zamana göre değiştiği için görünürlük, belirli soru setleriyle düzenli olarak ölçülmelidir. GEO, SEO’nun yerini almaz; onun üzerine kurulur.
Google Tag Manager, analitik ve reklam etiketlerini sitenin koduna tek tek eklemeden tek bir konteyner üzerinden yönetmeyi sağlayan ücretsiz etiket yönetim aracıdır.
GA4, Google Ads ve Meta Pixel gibi etiketler, tetikleyici ve değişkenlerle hangi olayda çalışacakları belirlenerek yayımlanır. Önizleme modu ve sürüm geçmişi, değişiklikleri yayına almadan test etmeyi ve gerekirse geri almayı kolaylaştırır. Konteynere erişim yetkileri sınırlı tutulmalıdır; çünkü buradan siteye kod eklenebilir.
Gösterim, bir içeriğin veya reklamın ekranda kaç kez görüntülendiğini, aynı kişinin tekrar görüntülemeleri dahil sayan metriktir.
Gösterim sayısı erişimden büyük ya da ona eşittir. Platformlar gösterimi farklı kurallarla sayabildiği için platformlar arası karşılaştırmada dikkatli olunmalıdır.
Headless commerce, e-ticaret altyapısının arka uç işlevlerinin (ürün, sepet, ödeme) API üzerinden sunulduğu ve ön yüzün bağımsız geliştirildiği mimaridir.
Ön yüz ayrı geliştirildiği için tasarım, performans ve web, mobil uygulama gibi çok kanallı kullanımda esneklik sağlar. Buna karşılık geliştirme ve bakım maliyeti, hazır temalı e-ticaret paketlerine göre genellikle daha yüksektir. Ürün sayısı az, ihtiyaçları standart işletmeler için her zaman gerekli değildir.
Influencer pazarlaması, bir markanın ürün veya hizmetini, belirli bir kitle üzerinde etkisi olan içerik üreticileri aracılığıyla tanıtmasıdır.
İş birliği seçiminde takipçi sayısından çok kitle uyumu, etkileşim kalitesi ve içerik üreticisinin güvenilirliği belirleyicidir. Türkiye’de Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’nun sosyal medya etkileyicilerine yönelik kılavuzu, ticari iş birliği içeren paylaşımların reklam olduğunun açıkça belirtilmesini öngörür. Ölçüm için özel indirim kodları veya UTM’li bağlantılar kullanılabilir.
INP, kullanıcının tıklama, dokunma ve klavye etkileşimlerine sayfanın ne kadar hızlı görsel yanıt verdiğini ölçen Core Web Vitals metriğidir.
Google’ın eşiklerine göre 200 milisaniye ve altı iyi, 200–500 milisaniye arası iyileştirilmeli, 500 milisaniye üzeri zayıftır. INP, Mart 2024’te FID’in yerini almıştır ve sayfa ömrü boyunca gözlemlenen etkileşimlere bakar. Ağır JavaScript, uzun görevler ve çok sayıda üçüncü taraf betik INP’yi kötüleştiren başlıca etkenlerdir.
İçerik takvimi, hangi içeriğin hangi kanalda, hangi tarihte ve hangi amaçla yayımlanacağını gösteren planlama aracıdır.
Özel günleri, kampanyaları ve içerik türü dengesini önceden görmeyi sağlar. Onay süreçleri ve görev dağılımı takvimde yer aldığında son dakika üretimi azalır. Takvim, performans verilerine göre düzenli aralıklarla güncellenmelidir.
İndeksleme, arama motorunun taradığı bir sayfayı analiz edip arama sonuçlarında gösterilebilmesi için kendi dizinine kaydetmesidir.
Taranan her sayfa dizine eklenmez; yinelenen, düşük kaliteli veya noindex etiketli sayfalar dışarıda kalabilir. Google Search Console’daki sayfa dizine ekleme raporu ve URL denetimi aracı durumu görmenin en güvenilir yoludur. Dizine eklenmek sıralama garantisi vermez.
İYS, Türkiye’de ticari elektronik ileti onaylarının ve retlerinin kaydedildiği, alıcıların izinlerini tek yerden yönetebildiği ulusal sistemdir.
Ticari elektronik ileti mevzuatı kapsamında SMS, arama ve e-posta yoluyla ticari ileti gönderen hizmet sağlayıcıların onaylarını İYS’ye kaydetmesi beklenir. İYS’de kaydı olmayan veya ret bildirilmiş alıcılara ticari ileti gönderilmemelidir; tacir ve esnafa gönderimlerde farklı kurallar bulunur. Bu açıklama genel bilgilendirmedir; ayrıntılar için iys.org.tr ve güncel mevzuat incelenmelidir.
Kalite Puanı, Google Ads’de reklam kalitesinin diğer reklamverenlere göre nasıl olduğunu 1–10 arası gösteren, anahtar kelime düzeyindeki teşhis aracıdır.
Beklenen tıklama oranı, reklam alaka düzeyi ve açılış sayfası deneyimi olmak üzere üç bileşene dayanır. Google’a göre Kalite Puanı açık artırmada doğrudan girdi olarak kullanılmaz; iyileştirme yapılacak alanları göstermek içindir. Anahtar kelime, reklam metni ve açılış sayfası arasındaki uyum puanı olumlu etkiler.
Key event, GA4’te işletmenin başarısı için özellikle önemli olduğu belirtilerek işaretlenen olaydır.
GA4’te daha önce “dönüşüm” olarak işaretlenen olaylar artık key event (önemli etkinlik) olarak adlandırılır. Bir key event Google Ads’e aktarıldığında orada dönüşüm olarak teklif optimizasyonunda kullanılabilir. Çok sayıda olayı key event yapmak raporları anlamsız hâle getirebilir; gerçekten iş değeri taşıyan eylemler seçilmelidir.
KVKK, Türkiye’de kişisel verilerin işlenmesine ilişkin usul ve esasları, veri sorumlularının yükümlülüklerini ve ilgili kişilerin haklarını düzenleyen 6698 sayılı kanundur.
Kanun; aydınlatma, veri güvenliği, işleme şartları, yurt dışına aktarım ve ilgili kişi başvuruları gibi konularda yükümlülükler getirir. Web formları, CRM, analitik ve reklam araçları kişisel veri işlediği için dijital projelerde tasarım aşamasından itibaren dikkate alınmalıdır. Bu açıklama genel bilgilendirme amaçlıdır; kvkk.gov.tr kaynakları ve hukuk danışmanlığı esas alınmalıdır.
Landing page, belirli bir kampanya veya teklif için tasarlanan ve ziyaretçiyi tek bir hedef eyleme yönlendiren sayfadır.
Reklam mesajıyla birebir uyumlu başlık, açık değer önerisi, güven unsurları ve tek bir net CTA içermesi beklenir. Ana sayfaya göre dikkat dağıtıcı menü ve bağlantıları daha azdır. Hızlı yüklenmesi ve mobilde kolay kullanılması reklam maliyetini ve dönüşüm oranını doğrudan etkiler.
LCP, sayfanın görünür alanındaki en büyük görsel veya metin bloğunun yüklenip ekranda gösterilme süresini ölçen Core Web Vitals metriğidir.
Google’ın eşiklerine göre 2,5 saniye ve altı iyi, 2,5–4 saniye arası iyileştirilmeli, 4 saniye üzeri zayıftır. Yavaş sunucu yanıtı, optimize edilmemiş büyük görseller ve oluşturmayı engelleyen kaynaklar en sık nedenlerdir. Ana görselin öncelikli yüklenmesi ve modern görsel formatları LCP’yi iyileştirir.
LLM, çok büyük metin verileriyle eğitilerek metin anlama ve üretme görevlerini yerine getiren yapay zekâ modelidir.
ChatGPT, Claude ve Gemini gibi asistanlar LLM’lere dayanır. LLM’ler akıcı ama yanlış bilgi üretebildiği için kurumsal kullanımda doğrulanabilir kaynaklarla desteklenmeleri ve çıktılarının denetlenmesi gerekir. Müşteri veya çalışan verisi gönderilecekse sağlayıcının veri işleme koşulları ve KVKK yükümlülükleri incelenmelidir.
llms.txt, bir sitenin kök dizinine konan ve büyük dil modellerine sitenin önemli içeriklerini Markdown biçiminde özetleyen önerilmiş bir dosya formatıdır.
2024’te önerilen bu format resmî bir web standardı değildir ve büyük arama motorları ile yapay zekâ sağlayıcılarının tümü tarafından kullanıldığı doğrulanmış değildir. Hazırlanması düşük maliyetli olduğundan bazı siteler tamamlayıcı bir adım olarak ekler. Botların erişimini kontrol etmek için llms.txt değil robots.txt kullanılır.
Meta açıklama, sayfanın içeriğini özetleyen ve arama sonuçlarında snippet olarak gösterilebilen HTML meta etiketidir.
Google meta açıklamayı doğrudan sıralama faktörü olarak kullanmaz, ancak iyi bir açıklama tıklama oranını artırabilir. Google sorguya daha uygun bulduğunda snippet’i sayfa içeriğinden kendisi de oluşturabilir. Her sayfa için benzersiz, sayfa içeriğini doğru yansıtan açıklamalar yazılmalıdır.
Meta Pixel, web sitesindeki ziyaretçi eylemlerini ölçüp Meta reklamlarının optimizasyonu ve yeniden hedeflemesi için kullanan JavaScript kodudur.
Sayfa görüntüleme, sepete ekleme, satın alma ve form gönderme gibi standart olaylar Pixel ile Meta’ya iletilir. Tarayıcı kısıtlamaları nedeniyle tek başına eksik ölçüm yapabildiği için genellikle Conversions API ile birlikte kullanılır. Pixel çerez kullandığından çerez onayı kurgusuna dahil edilmelidir.
MX kaydı, bir alan adına gönderilen e-postaların hangi posta sunucusuna teslim edileceğini belirten DNS kaydıdır.
Her MX kaydının bir öncelik değeri vardır; daha düşük değerli sunucu önce denenir. Google Workspace veya Microsoft 365 gibi bir hizmete geçerken MX kayıtlarının sağlayıcının verdiği değerlerle güncellenmesi gerekir. Yanlış MX kaydı gelen e-postaların kaybolmasına veya geri dönmesine yol açabilir.
Negatif anahtar kelime, reklamın belirli bir kelimeyi içeren arama sorgularında gösterilmesini engellemek için eklenen kelimedir.
Örneğin ücretli bir hizmet için “ücretsiz” veya “iş ilanı” gibi sorguları hariç tutmak bütçe israfını azaltır. Negatif anahtar kelimeler, normal anahtar kelimelerin aksine yakın varyasyonlara otomatik genişlemez; çoğul ve farklı yazımlar ayrıca eklenmelidir. Liste, arama terimleri raporuna bakılarak düzenli güncellenmelidir.
noindex, bir sayfanın arama motoru dizinine eklenmemesini isteyen meta etiketi veya HTTP yanıt başlığı (X-Robots-Tag) yönergesidir.
Teşekkür sayfaları, iç arama sonuçları veya test sayfaları gibi aramada görünmesi istenmeyen sayfalarda kullanılır. Yönergenin çalışması için sayfanın robots.txt ile engellenmemesi gerekir; aksi hâlde tarayıcı etiketi göremez. Yayına alırken test ortamından kalan noindex etiketleri mutlaka kontrol edilmelidir.
Pazaryeri entegrasyonu, Trendyol, Hepsiburada veya Amazon gibi pazaryerlerindeki ürün, stok, fiyat ve siparişlerin işletmenin kendi sistemiyle otomatik eşitlenmesidir.
Entegrasyon, aynı stoğun birden fazla kanalda satılmasından doğan fazla satış riskini azaltır ve sipariş girişini otomatikleştirir. Pazaryerlerinin API kuralları, kategori ve özellik eşleştirmeleri ile istek limitleri farklı olduğu için her kanal ayrı ele alınmalıdır. Fatura ve kargo süreçleri de akışa dahil edildiğinde operasyon yükü belirgin biçimde azalır.
Performance Max, tek bir kampanyayla Arama, YouTube, Görüntülü Reklam Ağı, Discover, Gmail ve Haritalar dahil tüm Google Ads envanterine reklam veren hedef odaklı kampanya türüdür.
Reklamveren hedefi, bütçeyi, kreatif öğeleri ve kitle sinyallerini sağlar; teklif ve yerleşim kararlarını Google’ın sistemleri verir. E-ticarette Merchant Center ürün feed’i ile birlikte kullanılır. Doğru dönüşüm verisi ve marka terimleri gibi konularda bilinçli hariç tutmalar, sonuç kalitesini doğrudan etkiler.
Persona, hedef kitlenin ihtiyaç, motivasyon ve davranışlarını temsil eden, araştırmaya dayalı kurgusal müşteri profilidir.
İçerik, reklam mesajı ve ürün kararlarında “kime konuşuyoruz?” sorusunu somutlaştırır. Güvenilir bir persona varsayımlardan değil müşteri görüşmeleri, satış ekibi geri bildirimleri ve analitik verilerden oluşturulmalıdır. Çok sayıda persona yerine, işin büyük kısmını oluşturan birkaç ana segmente odaklanmak genellikle daha kullanışlıdır.
PWA, web teknolojileriyle geliştirilen ancak ana ekrana eklenebilen, çevrim dışı çalışabilen ve uygulama benzeri deneyim sunan web uygulamasıdır.
Service worker ve web uygulama manifesti PWA’nın temel bileşenleridir. Tek kod tabanıyla birden çok platforma ulaştığı için yerel uygulamaya göre geliştirme maliyetini düşürebilir. Bazı cihaz özelliklerine erişim ve bildirim desteği işletim sistemine göre farklılık gösterdiğinden ihtiyaçlar önceden kontrol edilmelidir.
RAG, bir dil modelinin yanıt üretmeden önce şirket dokümanları gibi belirli bir bilgi kaynağından ilgili parçaları bulup yanıtına dayanak yaptığı mimaridir.
Modeli yeniden eğitmeden güncel ve kuruma özgü bilgilerle yanıt vermesini sağlar ve kaynak göstermeyi kolaylaştırır. Yanıt kalitesi büyük ölçüde dokümanların güncelliğine, parçalama yöntemine ve arama doğruluğuna bağlıdır. Kullanıcıların yalnızca yetkili oldukları belgelere erişmesi için yetkilendirme de mimariye dahil edilmelidir.
Remarketing, daha önce siteyi ziyaret etmiş veya markayla etkileşime girmiş kişilere yeniden reklam gösterme yöntemidir.
Sepeti terk eden veya ürün sayfasını inceleyen kullanıcılara özel mesajlar göstermek dönüşüm olasılığını artırabilir. Kitleler çerez, Pixel veya müşteri listeleriyle oluşturulduğu için çerez onayı ve KVKK gereklilikleri dikkate alınmalıdır. Aynı kişiye aşırı sık gösterim yapmamak için sıklık sınırı ve dönüşüm sağlayanları hariç tutma kullanılmalıdır.
Responsive tasarım, bir web sayfasının düzeninin telefon, tablet ve masaüstü gibi farklı ekran boyutlarına otomatik olarak uyum sağlamasıdır.
Google, siteleri dizine eklerken ve sıralarken ağırlıklı olarak mobil sürümü kullanır. Okunabilir yazı boyutu, yeterli dokunma alanı ve yatay kaydırma gerektirmeyen düzen temel gerekliliklerdir. Tasarım mobil öncelikli düşünüldüğünde içerik önceliği de netleşir.
ROAS, reklamdan elde edilen gelirin reklam harcamasına bölünmesiyle bulunan reklam harcaması getirisidir.
Örneğin 10.000 TL harcamayla 40.000 TL gelir elde edildiyse ROAS 4 (ya da yüzde 400) olur. ROAS kârlılığı değil ciroyu ölçer; ürün maliyeti, kargo ve iadeler hesaba katılmadan hedef belirlemek yanıltıcıdır. Başabaş ROAS, brüt kâr marjından geriye hesaplanarak bulunabilir.
robots.txt, sitenin kök dizininde bulunan ve tarayıcı botlara hangi yolları tarayabileceklerini bildiren metin dosyasıdır.
Protokol RFC 9309 ile standartlaştırılmıştır ve kurallar user-agent bazında yazılabilir; yapay zekâ botlarına ayrı kurallar tanımlamak da mümkündür. robots.txt taramayı engeller, ancak bir sayfanın dizinden çıkmasını garanti etmez; bunun için noindex kullanılmalıdır. Kurallara uymak botların tercihine bağlıdır; dosya bir güvenlik önlemi değildir.
RSA, Google Ads’de girilen çok sayıda başlık ve açıklamayı sistemin farklı kombinasyonlarda test ederek gösterdiği arama reklamı biçimidir.
Bir RSA’ya en fazla 15 başlık ve 4 açıklama eklenebilir. Başlıkların birbirini tekrar etmeyen, farklı faydaları anlatan ifadeler olması kombinasyonların değerini artırır. Belirli bir metnin her zaman görünmesi gerekiyorsa sabitleme (pin) kullanılabilir, ancak bu test esnekliğini azaltır.
Schema markup, sayfadaki içeriğin ne olduğunu arama motorlarına schema.org sözlüğüyle makine tarafından okunabilir biçimde anlatan yapılandırılmış veridir.
Google, JSON-LD biçimini önerir ve uygun içeriklerde ürün, SSS veya etkinlik gibi zengin sonuçlar için bu verileri kullanabilir. İşaretleme sayfada görünen içerikle tutarlı olmalıdır; yanıltıcı yapılandırılmış veri manuel işleme yol açabilir. Yapılandırılmış veri zengin sonuç gösterimini garanti etmez.
SEO, bir web sitesinin arama motorlarının organik sonuçlarında daha görünür olması için teknik altyapı, içerik ve otorite alanlarında yapılan çalışmaların bütünüdür.
Teknik SEO sayfaların taranıp dizine eklenebilmesini, içerik çalışması kullanıcı niyetine uygun yanıtlar üretilmesini, otorite çalışması ise sitenin güvenilirliğini kapsar. Sonuçlar genellikle reklamlara göre daha geç gelir ancak kalıcı trafik sağlar. Sıralama garantisi veren yaklaşımlara karşı dikkatli olunmalıdır.
SERP, bir arama sorgusundan sonra arama motorunun gösterdiği sonuç sayfasıdır.
Günümüzde SERP yalnızca on mavi bağlantıdan oluşmaz; reklamlar, AI Overviews, öne çıkan snippet’ler, yerel paket, görseller ve videolar da yer alabilir. Bir sorgunun SERP’ine bakmak, Google’ın o sorguda hangi içerik türünü uygun gördüğünü anlamanın en pratik yoludur. Başlık ve açıklamanın SERP’te nasıl görüneceğini önceden kontrol etmek tıklama oranını iyileştirmeye yardımcı olur.
Site haritası, bir sitedeki önemli URL’leri ve isteğe bağlı olarak son güncellenme tarihlerini arama motorlarına listeleyen XML dosyasıdır.
Özellikle büyük, yeni veya iç bağlantıları zayıf sitelerde sayfaların keşfedilmesine yardımcı olur. Haritada yalnızca dizine eklenmesi istenen, 200 yanıtı veren canonical URL’ler bulunmalıdır. Site haritası Search Console’a gönderilebilir ve robots.txt içinde belirtilebilir; ancak dizine eklemeyi garanti etmez.
SPF, bir alan adı adına hangi sunucuların e-posta göndermeye yetkili olduğunu DNS’teki TXT kaydıyla tanımlayan e-posta doğrulama yöntemidir.
Standart RFC 7208’de tanımlanmıştır. Bir alan adı için yalnızca tek bir SPF kaydı olmalı ve kayıt en fazla 10 DNS sorgusu gerektiren mekanizma içermelidir; bu sınır aşılırsa doğrulama başarısız olur. SPF tek başına yeterli değildir; DKIM ve DMARC ile birlikte kullanılmalıdır.
SSL/TLS, tarayıcı ile sunucu arasındaki iletişimi şifreleyen protokoldür ve HTTPS adreslerinin temelini oluşturur; günümüzde kullanılan sürüm TLS’dir.
Form, ödeme ve giriş bilgilerinin yolda okunmasını veya değiştirilmesini önler. Google, HTTPS’i hafif bir sıralama sinyali olarak kullanır ve tarayıcılar HTTP sayfaları “güvenli değil” olarak işaretleyebilir. Sertifikanın süresi dolmadan otomatik yenilenmesi ve tüm HTTP adreslerinin HTTPS’e yönlendirilmesi gerekir.
Teslim edilebilirlik, gönderilen e-postaların spam klasörü yerine alıcıların gelen kutusuna ulaşabilme başarısıdır.
Alan adı doğrulaması (SPF, DKIM, DMARC), gönderici itibarı, liste kalitesi, şikâyet oranı ve içerik teslim edilebilirliği belirler. Gmail ve Yahoo 2024’ten itibaren toplu göndericilerden kimlik doğrulama, tek tıkla abonelikten çıkma ve düşük spam şikâyet oranı istemektedir. Uzun süre etkileşim göstermeyen adresleri temizlemek itibarı korur.
Ticari elektronik ileti, mal veya hizmetlerin tanıtımı, pazarlanması ya da işletmenin tanınırlığını artırma amacıyla SMS, e-posta veya arama gibi elektronik araçlarla gönderilen iletidir.
Türkiye’de 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelik kapsamında düzenlenir ve kural olarak alıcının önceden onayı gerekir. Sipariş bilgilendirmesi gibi bilgilendirme amaçlı iletiler ile ticari iletiler farklı kurallara tabidir. Bu açıklama genel bilgilendirmedir; özel durumlar için güncel mevzuat ve hukuk danışmanlığı esas alınmalıdır.
UGC, müşteriler veya takipçiler tarafından üretilen yorum, fotoğraf, video ve paylaşım gibi marka ile ilgili içeriklerdir.
Gerçek kullanıcı deneyimini yansıttığı için sosyal kanıt olarak güçlü bir etki yaratabilir. Kullanıcının içeriğini reklamda veya sitede yeniden kullanmadan önce izin alınmalı ve kaynak belirtilmelidir. Günümüzde “UGC” terimi, markaların ücret karşılığı ürettirdiği kullanıcı tarzı içerikler için de kullanılmaktadır.
UTM, bir bağlantıya eklenen ve ziyaretin hangi kaynak, mecra ve kampanyadan geldiğini analitik araçlarına bildiren URL parametreleridir.
Temel parametreler utm_source, utm_medium ve utm_campaign’dir; utm_term ve utm_content ek ayrıntı sağlar. GA4 parametrelerde büyük-küçük harf ayrımı yaptığı için tutarlı bir adlandırma kuralı belirlemek önemlidir. Site içi bağlantılarda UTM kullanılmamalıdır; aksi hâlde oturum kaynağı bozulur.
VERBİS, KVKK kapsamında kayıt yükümlülüğü bulunan veri sorumlularının kişisel veri işleme faaliyetlerini bildirdiği, Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun kayıt sistemidir.
Kayıt yükümlülüğü ve muafiyetler Kişisel Verileri Koruma Kurulu kararlarıyla belirlenir; çalışan sayısı, yıllık mali bilanço ve faaliyet alanı gibi ölçütler dikkate alınır. Kayıt sırasında veri kategorileri, işleme amaçları, aktarım alıcıları ve saklama süreleri bildirilir. Güncel yükümlülük durumu için kvkk.gov.tr’deki duyurular ve kararlar incelenmelidir.
Veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu gerçek veya tüzel kişidir.
Veri sorumlusu adına veri işleyen yazılım firması, barındırma sağlayıcısı veya ajans ise genellikle veri işleyen konumundadır. İki taraf arasındaki sorumluluklar ve güvenlik önlemleri sözleşmeyle belirlenmelidir. Bu ayrım, aydınlatma ve veri güvenliği yükümlülüklerinin kime ait olduğunu belirlemek açısından önemlidir.
Webhook, bir sistemde olay gerçekleştiğinde diğer sistemin belirlediği adrese otomatik HTTP isteği göndererek anlık bildirim yapan entegrasyon yöntemidir.
Örneğin yeni bir sipariş veya form gönderimi olduğunda CRM’e ya da WhatsApp otomasyonuna anında veri iletilebilir. Sürekli sorgulama (polling) yapan entegrasyonlara göre daha hızlı ve kaynak dostudur. İsteklerin imza veya gizli anahtarla doğrulanması, tekrar gönderimlere karşı olayların tekilleştirilmesi ve hataların kaydedilmesi gerekir.
WhatsApp Business API, işletmelerin WhatsApp mesajlaşmasını CRM, otomasyon ve çoklu temsilci sistemlerine bağlamasını sağlayan Meta’nın programlanabilir iş mesajlaşma platformudur.
İşletmenin başlattığı konuşmalarda Meta tarafından onaylanmış şablon mesajlar kullanılır; müşteri yazdıktan sonra 24 saatlik müşteri hizmetleri penceresinde serbest yanıt verilebilir. Ücretlendirme Meta’nın güncel fiyat tablosuna ve mesaj kategorisine göre belirlenir. Pazarlama mesajları için kullanıcı onayı ve ticari ileti mevzuatı ayrıca dikkate alınmalıdır.
Yapay zekâ ajanı, bir dil modelinin hedefe ulaşmak için araçları ve sistemleri kullanarak birden çok adımı kendi planlayıp yürüttüğü yazılım yapısıdır.
Örneğin bir ajan gelen e-postayı sınıflandırıp CRM’de kayıt açabilir ve taslak yanıt hazırlayabilir. Hata maliyeti yüksek işlemlerde (ödeme, silme, müşteriye gönderim) insan onayı adımı bulunmalıdır. Ajanın erişebildiği sistemler ve yetkiler en az yetki ilkesiyle sınırlandırılmalı, tüm işlemleri kayıt altına alınmalıdır.
Daha derin rehberler için ücretsiz e-kitaplarımıza ve bloga göz atın.
Birlikte çalışalım
İhtiyacınızı dinleyelim, size özel bir yol haritası ve teklifle dönelim.